Fairfok: Raad van Beheer blaft wel, maar bijt niet

Sinds de jaren ‘80 van de vorige eeuw weet iedereen binnen de rashondenwereld dat veel rassen doodziek zijn door inteelt en selectie op een extreem uiterlijk. Sinds die tijd presenteert de Raad van Beheer voor de Kynologie, de koepelorganisatie van de rashondenfokkers, om de zoveel tijd een plan van aanpak om erfelijke aandoeningen terug te dringen. Zoals nu: Fairfok.

Niet toegankelijk
De basis van Fairfok is een database met genetische gegevens, waarin het DNA van elke pup wordt opgeslagen. “Zien we afwijkingen toenemen of te nauwe verwantschappen ontstaan, dan kunnen we als Raad van Beheer direct actie ondernemen”, aldus voorzitter Ingeborg de Wolf in Trouw. Voor de leek klinkt zoiets waarschijnlijk wetenschappelijk en innovatief. Maar in werkelijkheid beschikt de Raad al lang over een database met afwijkingen, die overigens niet toegankelijk is voor consumenten en zelfs niet voor fokkers. Ook de verwantschap tussen rashonden onderling is bekend: de Raad houdt dat al vele decennia bij en verkoopt de informatie in de vorm van stambomen. Een DNA-database biedt daarom geen oplossing.

Verziekt
Ook om andere redenen is een een database van weinig nut. Veel hondenrassen zijn namelijk al zo verziekt dat het uitselecteren van aandoeningen niet meer mogelijk is. Neem de Cavalier King Charles Spaniël. Van dat ras heeft 95% een te kleine schedel, 40% een hartruis op jonge leeftijd, 25% knie- en 30% oogaandoeningen, 40% de oorziekte PSOM en 10% heupdysplasie; kortom, er zijn nauwelijks Cavaliers zonder gezondheidsproblemen te vinden.

Extreem uiterlijk
Een nieuwe DNA-database doet daarnaast niets aan erfelijke aandoeningen die ontstaan door fokken op een extreem uiterlijk. Te kleine schedels, kromme poten, te veel haar, een platte neus: dit soort uiterlijke kenmerken zijn vastgelegd in voorschriften van rashondenverenigingen. En de Raad wekt niet de indruk de standaarden te willen aanpassen. Conclusie: Fairfok is slechts het zoveelste plan in een reeks die vooral tot doel had uitstel en grotere vaagheid te creëren.

Inteelt
Fairfok doet nauwelijks iets aan het terugdringen van inteelt. Weliswaar is het (eindelijk) verboden om binnen de familie te fokken, maar aan bestaande inteelt wordt niets gedaan, zelfs niet nu bij vrijwel alle hondenrassen de inteelt jaar in, jaar uit toeneemt. De Raad van Beheer is zich van deze problemen bewust. In 2012 is in opdracht van de Raad van Beheer een onderzoek uitgevoerd door Press Strategies (Kay van der Linde, Maurice de Hond) naar het imago en de reputatie van de rashond. Hieruit bleek dat ‘het merk rashond’ bijna failliet was als gevolg van de grote omvang van de erfelijke ziekten en aandoeningen bij rashonden.

Eind 2012 schreef Press Strategies: “Er spelen verschillende problemen bij rashonden-verenigingen, maar er is één onderliggend probleem dat alle andere problemen verenigt: de genenpool van vrijwel alle rashonden is te klein geworden, wat leidt tot aangeboren medische en gedragsproblemen.”
En: “Wij, de rashondenverenigingen van Nederland, erkennen het probleem van een krimpende genenpool bij rashonden, dat in groeiende mate tot ernstige aangeboren medische en gedragsproblemen leidt.”

Uit een steekproef gedaan op 30 juni 2012 door Maurice de Hond onder vertegenwoordigers van rashondenverenigingen bleek dat 46% van de aanwezigen dacht dat bepaalde hondenrassen niet meer te redden zijn en ten dode zijn opgeschreven. Datzelfde dacht 49% van de stamboomhondenfokkers. 

Lokaliseren
Dit betekent overigens niet dat een DNA-database op zich geen waarde kan hebben. Honden die drager zijn van een (onzichtbare) erfelijke aandoening, kunnen er bijvoorbeeld gemakkelijker door gelokaliseerd worden. Hiervoor moeten echter wel peperdure DNA-markers worden ontwikkeld. Het lijkt er echter niet op dat de Raad van Beheer van plan is deze op grote schaal te laten maken.

Verkoop
Rest de vraag: waarom dan toch een DNA-database? De Raad beschikt immers nu al over veel nuttige informatie, maar die informatie is geheim en wordt niet gebruikt om erfelijke aandoeningen terug te dringen. Aan het slot van het Trouw-artikel komt de aap uit de mouw: de database en het ‘Fairfok’-keurmerk moeten er voor gaan zorgen dat de leden van de Raad van Beheer meer honden kunnen verkopen en de Raad van Beheer zelf meer stambomen.

Nieuwe wetgeving
Wat naast de verkoop van stambomen een rol speelt, is nieuwe wetgeving die 1 juli 2014 van kracht werd. Deze verplicht fokkers om, voor zover mogelijk, te voorkomen dat er erfelijke aandoeningen aan nakomelingen worden doorgegeven. Fokkers hebben terecht grote angst voor de gevolgen van deze wet. Het lijkt erop dat de DNA-database er vooral komt om te laten zien dat ze alles in het werk stellen om erfelijke aandoeningen te voorkomen. In dat geval is de DNA-database niet meer dan een opzichtige, hopelijk vergeefse poging om te ontsnappen aan aansprakelijkheid.

Dierenrecht.nl
ANBI logo

© Copyright 2017 Dier&Recht